Endüstriyel kaplama, metalürji veya laboratuvar analizlerinde "yüksek vakum" (High Vacuum) seviyesine ulaşmak gerekiyorsa, mekanik pompalar tek başına yetersiz kalır. İşte bu noktada devreye hareketli parçası olmayan, tamamen akışkanlar dinamiği ile çalışan Difüzyon Pompaları girer. Ancak bu pompaların performansı, içindeki metal aksamdan çok, kullanılan Difüzyon Yağının kalitesine ve türüne bağlıdır.
Peki, difüzyon pompası yağı neden bu kadar kritiktir ve işletmeniz için doğru yağı nasıl seçmelisiniz?
Difüzyon pompalarında piston veya pervane yoktur. Pompanın tabanındaki ısıtıcı, özel bir yağı kaynatır. Oluşan yağ buharı, "jet şapkaları" (nozzle) denilen kısımlardan ses hızını aşan bir hızla püskürtülür. Bu hızlı yağ buharı molekülleri, ortamdaki gaz moleküllerini yakalar ve aşağıya sürükleyerek sistemden atılmasını sağlar.
Bu süreçte yağ, sürekli olarak kaynar, buharlaşır ve tekrar yoğunlaşır. Bu zorlu döngüye dayanabilmek için yağın moleküler yapısı hayati önem taşır.
Piyasada farklı kimyasal yapılara sahip üç ana yağ grubu bulunur. Seçiminiz, ulaşmak istediğiniz vakum seviyesine ve bütçenize göre değişir.
En ekonomik seçenektir. Genellikle genel amaçlı vakum uygulamalarında kullanılır.
Avantajı: Düşük maliyet.
Dezavantajı: Oksidasyona karşı dirençleri düşüktür. Sistem sıcakken kazara hava girerse yağ "çatlar" (cracking) ve katranlaşarak pompayı tıkar. Sık bakım gerektirir.
Günümüzde en yaygın kullanılan türdür (Örneğin 702, 704, 705 muadilleri).
Avantajı: Oksidasyona ve kimyasal bozulmaya karşı son derece dirençlidir. Sistem sıcakken hava alsa bile yapısı kolay kolay bozulmaz.
Kullanım Alanı: Kaplama makineleri, metalurji fırınları. Uzun ömürlüdür ve "Backstreaming" (yağın sisteme geri kaçması) oranı düşüktür.
"Ultra Yüksek Vakum" (UHV) gerektiren elektron mikroskopları veya yüzey analiz cihazları için üretilen, maliyeti yüksek yağlardır.
Avantajı: Çok düşük buhar basıncına sahiptir. Neredeyse hiç kirlilik yaratmaz ve en derin vakum seviyelerine (10^-10 Torr) inilmesini sağlar.
Bir difüzyon yağı satın alırken teknik veri sayfasında (TDS) şu üç parametreye dikkat etmelisiniz:
Düşük Buhar Basıncı: Yağın oda sıcaklığında buharlaşmaması gerekir. Buhar basıncı ne kadar düşükse, ulaşabileceğiniz vakum o kadar iyi olur.
Yüksek Parlama Noktası: Güvenlik için yağın yüksek sıcaklıklara dayanabilmesi ve yanıcı olmaması gerekir.
Moleküler Ağırlık: Ağır moleküller, gaz moleküllerini daha etkili bir şekilde aşağı sürükler (momentum transferi).
Yağ Seviyesi: Yağ azaldığında ısıtıcılar yağı yakar (karbonlaşma). Çok fazla olduğunda ise kaynama verimsizleşir. Seviye sürekli kontrol edilmelidir.
Renk Kontrolü: Yağ berrak veya açık sarı olmalıdır. Rengi koyu kahverengi veya siyaha dönmüşse, yağın özelliği kaybolmuş demektir; değiştirilmelidir.
Mekanik Pompa Yağı ile Karıştırmayın: En büyük hata, difüzyon pompasına sıradan mekanik pompa yağı koymaktır. Bu işlem pompanın çalışmasını durdurur ve sistemi kirletir.
Difüzyon pompası yağı, basit bir sarf malzemesi değil, üretim sürecinizin kalitesini belirleyen bir bileşendir. Yanlış yağ seçimi, üretim duruşlarına ve pahalı pompa temizlik işlemlerine yol açabilir. İşletmenizin ihtiyaç duyduğu vakum derinliğine göre Silikon veya Mineral bazlı doğru yağı seçmek, uzun vadede en büyük tasarruftur.
