Son 10 yılda Türkiye, eklemeli imalat (3D Yazıcı) teknolojilerinde sadece bir "kullanıcı" olmaktan çıkıp, teknoloji "geliştiricisi" olma yolunda dev adımlar attı. Ancak milyon dolarlık 3D yazıcıların ve yerli jet motorlarının çalışması tek bir şeye bağlı: Yüksek kaliteli metal tozu.
Yıllarca Avrupa ve Çin'den ithal edilen bu stratejik hammadde, artık Türkiye'nin teknoparklarında ve sanayi bölgelerinde yerli imkanlarla üretilmeye başlandı. Peki, Türkiye metal tozu pazarında şu an nerede ve tedarik zincirindeki kırılgan noktalar neler?
Türkiye'de metal tozu üretimi, özellikle savunma sanayiinin (SSB) teşvikleriyle ivme kazandı. Şu an piyasada iki ana oyuncu grubu görüyoruz:
Büyük Ölçekli Sanayi Kuruluşları: Özellikle Ermaksan ve TEI (Tusaş Motor Sanayii) gibi devler, kendi ihtiyaçlarını karşılamak ve dışa bağımlılığı bitirmek için Gaz Atomizasyonu (EIGA/VIGA) kulelerini kurdular. Başta Titanyum (Ti64) ve Nikel Süper Alaşımları (Inconel 718) olmak üzere havacılık kalitesinde toz üretiyorlar.
Akademik Spin-off'lar ve KOBİ'ler: ODTÜ, İTÜ ve Sabancı Üniversitesi çevresindeki teknoparklarda kurulan start-up'lar, daha niş alanlara (örneğin biyouyumlu dişçilik tozları veya özel kaplama tozları) odaklanarak pazarda yer ediniyor.
Bir metal tozu üreticisi için süreç madenden başlamaz; "Master Alloy" (Ana Alaşim) tedariği ile başlar.
Zayıf Halka: Hammadde (Ingot/Tel) Temini: Türkiye, Bor ve Krom gibi madenlerde zengindir ancak Titanyum veya yüksek saflıkta Nikel külçeleri (ingot) konusunda hala büyük oranda dışa bağımlıdır. Tozu yerli üretsek bile, tozun hammaddesini (feedstock) ithal etmek, tedarik zincirinde stratejik bir risk oluşturmaya devam ediyor.
Güçlü Halka: Lojistik ve Enerji Maliyetleri: Avrupa'daki rakiplere göre Türkiye, daha rekabetçi enerji maliyetlerine ve iş gücüne sahip. Ayrıca Avrupa pazarına yakınlık, Türkiye'yi ideal bir "Hub" (Tedarik Üssü) konumuna getiriyor.
Şu an Türkiye pazarında yerli tozlar, ithal tozlarla rekabetçi fiyatlara yaklaşmış durumda.
İthal Tozlar: Gümrük vergileri, navlun ve döviz kuru dalgalanmalarından etkileniyor. Teslim süreleri 4-8 haftayı bulabiliyor.
Yerli Tozlar: Döviz bazlı olsa da lojistik maliyeti sıfıra yakın ve tedarik süresi "günler" mertebesinde. Bu durum, stok maliyeti taşımak istemeyen yerli imalatçılar için büyük avantaj.
Türk sanayicisinin aşması gereken en büyük engel "Kalite Algısı"dır. Havacılıkta kullanılan bir tozun AS9100 standartlarına uygunluğu ve izlenebilirliği (Lot Traceability) şarttır. Yerli üreticilerin, laboratuvar testlerini ve sertifikasyon süreçlerini şeffaflaştırması, global pazara açılmanın anahtarıdır.
Türkiye'nin hedefi sadece kendi ihtiyacını karşılamak değil; Orta Doğu ve Doğu Avrupa'nın metal tozu tedarikçisi olmaktır. Özellikle Karbür tozları ve Paslanmaz Çelik (316L) segmentinde kapasite artışları, önümüzdeki 5 yıl içinde Türkiye'yi net ihracatçı konumuna taşıyabilir.
Türkiye metal tozu endüstrisi, emekleme dönemini bitirip koşmaya hazırlanıyor. Tedarik zincirindeki hammadde risklerini yönetebilen ve uluslararası sertifikasyona önem veren firmalar, bu yeni dönemin kazananları olacaktır.
