Metalurji dünyasının "sihirli" malzemesi olarak bilinen Nitinol (Nikel-Titanyum), kendisine verilen şekli hatırlama ve büyük deformasyonlardan sonra bile eski haline dönebilme yeteneğiyle mühendisliği büyülüyor. Özellikle medikal cihazlardan havacılık sektörüne, yumuşak robotikten (soft robotics) aktüatörlere kadar geniş bir kullanım alanına sahip.
Ancak proje sahipleri ve satın alma uzmanları için en karmaşık konu genellikle maliyetlerdir. Nitinol levha fiyatları neden değişkendir? Satın alırken nelere dikkat etmelisiniz? Bu rehberde, Nitinol dünyasının ticari ve teknik detaylarını inceliyoruz.
Nitinol, yaklaşık %50 Nikel ve %50 Titanyum atomlarının karışımından oluşan özel bir alaşımdır. Onu diğer metallerden ayıran iki temel süper gücü vardır:
Şekil Hafıza Etkisi (Shape Memory Effect): Malzeme düşük sıcaklıkta deforme edildikten sonra, belirli bir sıcaklığın üzerine (Af sıcaklığı) ısıtıldığında orijinal şekline geri döner.
Süperelastikiyet (Superelasticity): Malzeme, kalıcı deformasyona uğramadan %8-10 oranında esneyebilir (çelikten 10-30 kat daha fazla esneklik).
Google'da "Nitinol levha fiyatı" araması yaptığınızda karşınıza sabit bir liste çıkmamasının nedeni, bu malzemenin "terzi işi" üretilmesidir. Fiyatı belirleyen ana unsurlar şunlardır:
Nitinolün hangi sıcaklıkta şeklini hatırlayacağı, fiyatı etkileyen en önemli parametredir.
Vücut Sıcaklığı (Medikal): 37°C civarında aktif olan (genellikle insan vücudunda kullanılan) alaşımlar, çok hassas üretim gerektirdiği için daha maliyetlidir.
Endüstriyel/Aktüatör: 80°C veya 95°C gibi daha yüksek sıcaklıklarda tetiklenen levhalar, farklı ısıl işlem süreçlerinden geçer.
Nitinol levhalar genellikle iki farklı yüzey kalitesinde satılır:
Oksit Yüzey (Siyah/Koyu): Üretimden çıktığı halidir. Daha ekonomiktir. Genellikle sanayi ve prototipleme için uygundur.
Parlatılmış Yüzey (Polished/Pickled): Oksit tabakası kimyasal veya mekanik olarak temizlenmiştir. Lazer kesim için daha uygundur ve medikal standartlara (biyouyumluluk) daha yakındır. İşçilik maliyeti nedeniyle fiyatı daha yüksektir.
Nitinol işlemesi zor (sert) bir malzemedir.
Çok ince folyoları (örneğin 0.05 mm ve altı) üretmek, kalın plakalara göre (1 mm ve üzeri) daha zorlu haddeleme süreçleri gerektirir. Bu da birim ağırlık fiyatını artırabilir.
Mikron seviyesinde hassasiyet gerektiren levhalar, standart toleranslı levhalardan daha pahalıdır.
Eğer projeniz medikal bir implant veya cerrahi bir alet içeriyorsa, malzemenin ASTM F2063 standardına uygun olması şarttır. Bu sertifikaya sahip "Medical Grade" Nitinol, en yüksek saflık ve en düşük inklüzyon (kusur) oranına sahip olduğu için en pahalı kategoridir.
Robotik ve Hobi Projeleri: Genellikle "Süperelastik" özellik aranır. Oksit yüzeyli, standart toleranslı levhalar maliyet açısından en mantıklı seçimdir.
Medikal Cihazlar: Mutlaka ASTM F2063 sertifikalı, parlatılmış ve Af sıcaklığı vücut ısısına ayarlanmış levhalar tercih edilmelidir.
Aktüatörler (Motor yerine geçen teller/levhalar): "Şekil Hafıza" özelliği aktif olan, ısıtıldığında büzüşen veya şekil değiştiren tipler seçilmelidir.
Nitinol levha satın alırken sadece kilogram veya metre fiyatına bakmak yanıltıcı olabilir. Projenizin ihtiyacı olan dönüşüm sıcaklığını (Af) ve yüzey kalitesini doğru belirlemek, gereksiz maliyetlerin önüne geçer.
Yüksek teknolojili projelerinizde kullanılacak, sertifikalı ve istenilen ölçülerde (lazer kesime uygun) Nitinol levha ve folyo ihtiyaçlarınız için teknik ekibimizle iletişime geçebilirsiniz.
