Harika bir elektronik cihaz, dayanıklı bir makine parçası veya yenilikçi bir oyuncak ürettiniz. Hedefinizde Avrupa pazarı var. Ancak tırlarınız gümrük kapısına dayandığında memur size ürünü ne kadar iyi yaptığınızı sormaz. Şu iki soruyu sorar: "RoHS'a uygun mu?" ve "REACH kaydı var mı?"
Bu iki terim genellikle birbirine karıştırılır, ancak kapsamları ve amaçları farklıdır. Biri "yasaklı maddelere", diğeri "tüm kimyasalların kaydına" odaklanır. İşte ihracatçılar için sadeleştirilmiş uyumluluk rehberi.
RoHS (Restriction of Hazardous Substances), yani Zararlı Maddelerin Kısıtlanması direktifidir. Özellikle elektrikli ve elektronik eşyaların üretiminde belirli tehlikeli maddelerin kullanımını sınırlar veya yasaklar.
Amacı Nedir?
Elektronik atıklar (e-atık) doğaya atıldığında içindeki zehirli metallerin yeraltı sularına karışmasını önlemektir. Eğer ürününüzde fiş, pil veya elektrik devresi varsa, RoHS sizin için bir zorunluluktur.
Yasaklı "Büyük 6" ve Diğerleri:
RoHS, aşağıdaki maddelerin ürününüzde belirli limitlerin (genellikle %0.1 veya 1000 ppm) üzerinde bulunmasını yasaklar:
Kurşun (Pb): Lehimlerde sıkça kullanılır (RoHS uyumlu lehim şarttır).
Cıva (Hg): Sensör ve ampullerde bulunur.
Kadmiyum (Cd): Pillerde ve kaplamalarda bulunur (Limiti daha düşüktür: %0.01).
Heksavalent Krom (Cr+6): Metal kaplamalarda pas önleyici olarak kullanılır.
PBB ve PBDE: Plastiklerde alev geciktirici olarak kullanılır.
(Ve son eklenen Ftalatlar: DEHP, BBP, DBP, DIBP - Plastik yumuşatıcılar).
Kısa Özet: RoHS, ürünün "içinde ne olmaması gerektiğine" odaklanır.
REACH (Registration, Evaluation, Authorization and Restriction of Chemicals), yani Kimyasalların Kaydı, Değerlendirilmesi, İzni ve Kısıtlanması tüzüğüdür.
Farkı Nedir?
RoHS sadece elektronikle ilgiliyken, REACH her şeyi kapsar. Tişörtteki boyadan mobilyadaki cilaya, deterjandan mücevhere kadar Avrupa'ya giren tüm kimyasal maddeleri kontrol eder.
Mantığı Şudur: "No Data, No Market" (Veri Yoksa, Pazar Yok).
Avrupa Birliği diyor ki: "Eğer bana yılda 1 tondan fazla kimyasal madde sokacaksan (tek başına veya eşya içinde), bu maddenin ne olduğunu ECHA'ya (Avrupa Kimyasallar Ajansı) kaydettirmek zorundasın."
SVHC Listesi (Çok Yüksek Önem Arz Eden Maddeler):
REACH kapsamında sürekli güncellenen bir "aday liste" vardır. Ürününüzde bu listedeki maddelerden biri (örneğin kanserojen bir madde) ağırlıkça %0.1'den fazla ise, bunu müşterinize ve ECHA'ya bildirmek zorundasınız.
İkisini karıştırmamanız için en net ayrım şudur:
| Özellik | RoHS (Kısıtlama) | REACH (Kayıt ve Kontrol) |
| Kapsam | Elektrikli ve Elektronik Eşyalar. | Tüm kimyasallar ve eşyalar (Mobilya, Kıyafet, Oyuncak vb.). |
| Yöntem | Belirli 10 maddeyi YASAKLAR. | Binlerce maddeyi KAYIT ALTINA ALIR ve riskli olanları yönetir. |
| Bağlayıcılık | Ürün bazlıdır (CE işareti için şarttır). | Madde ve tonaj bazlıdır. |
| Anahtar Soru | "Lehiminde kurşun var mı?" | "Ürünündeki kanserojen maddeyi bildirdin mi?" |
Avrupa pazarına sorunsuz girmek için izlemeniz gereken 4 adım:
Siz son üretici olabilirsiniz ama tedarikçinizden aldığınız plastik hammadde veya boya yasaklı madde içeriyorsa, sorumlu sizsiniz. Tedarikçilerinizden güncel test raporlarını isteyin.
Daha önceki yazımızda bahsettiğimiz XRF cihazları (Tersine Mühendislikte kullanılan), mal kabulde RoHS taraması yapmak için mükemmeldir. Gelen malzemede kurşun veya kadmiyum var mı saniyeler içinde görebilirsiniz.
Ürününüzün nihai halini akredite bir laboratuvara göndererek tam kapsamlı RoHS ve REACH analizi yaptırın. Bu rapor, gümrükteki pasaportunuzdur.
Ürününüzün uygun olduğunu beyan eden bir "Uygunluk Beyanı" (Declaration of Conformity) hazırlayın ve teknik dosyanızda saklayın.
RoHS ve REACH uyumluluğu, sadece yasal bir zorunluluk veya bürokratik bir engel olarak görülmemelidir. Bu belgeler, ürününüzün insan sağlığına ve çevreye saygılı olduğunun kanıtıdır. Günümüzde bilinçli tüketiciler ve büyük markalar, sadece "çalışan" değil, aynı zamanda "temiz" ürünler talep etmektedir.
Unutmayın; uyumluluk maliyetli olabilir, ama uyumsuzluğun bedeli (itibar kaybı ve pazar yasağı) çok daha ağırdır.
