Bir bombanın yarattığı yıkımın en ölümcül kısmı, genellikle patlamanın kendisi değil, oluşturduğu şarapnel parçaları ve yıkılan duvarların enkazıdır. Peki, bir duvarı boyayarak onu yıkılmaz hale getirmek mümkün mü? Cevap: Evet. "Sprey Zırh" olarak da bilinen Polyurea (Poliüre) ve türevi elastomerik kaplamalar, uygulandığı yüzeyi bir deri gibi sararak, patlama anında dağılmasını engeller. Bu yazımızda, inşaat ve savunma sektörünün süper malzemesi Polyurea'yı inceliyoruz.
Polyurea, izosiyanat ve sentetik amin reçinesinin karıştırılmasıyla oluşan, çift bileşenli bir polimerdir. Onu diğer boyalardan ayıran en büyük özellik, reaksiyon hızıdır. Özel bir tabanca ile yüzeye püskürtüldüğü anda (yaklaşık 5-10 saniye içinde) kurur ve sertleşir.
Temel Özellikleri:
%300 - %500 Esneklik: Kendi boyunun 5 katına kadar uzayabilir ve kopmaz.
Hızlı Kürleşme: Dakikalar içinde üzerinde yürünebilir, saatler içinde tam koruma sağlar.
Kimyasal Direnç: Su, petrol, asit ve solventlere karşı tam yalıtım sağlar.
Önceki yazılarımızda Bor Karbür gibi seramiklerin "sertlikleriyle" mermiyi durdurduğunu anlatmıştık. Polyurea ise tam tersi bir mantıkla çalışır: Esneklik.
Bir patlama anında (Blast Effect) duvarlar muazzam bir basınç dalgasıyla karşılaşır.
Darbe Anı: Beton veya tuğla duvar, basınçla birlikte çatlar ve parçalanır.
Tutma (Catching): Duvarın iç yüzeyine uygulanmış Polyurea kaplama, beton parçalandığında bile kopmaz. Esneyerek bir "yakalama ağı" görevi görür.
Şarapnel Engelleme: Odaya fırlayacak olan beton ve tuğla parçalarını tutar. İçerideki personeli, uçuşan molozların ölümcül etkisinden korur.
Pentagon yenileme projesinde ve birçok Amerikan büyükelçiliğinde duvarların bu malzemeyle kaplandığı bilinmektedir.
Polyurea'nın mucizevi özellikleri, onu sivil hayatta da vazgeçilmez kılar.
Zırhlı Araç Altı Kaplamaları: Mayın veya EYP (El Yapımı Patlayıcı) patlamalarında, aracın tabanının delinmesini zorlaştırır ve parça tesirini azaltır.
Sismik Güçlendirme (Deprem): Özellikle Türkiye gibi deprem ülkelerinde, bina kolon ve duvarlarına uygulandığında, bina hasar görse bile bütünlüğünü korumasına yardımcı olur. Tuğla duvarların patlayıp insanların üzerine devrilmesini engeller.
Su Yalıtımı: Çatılarda, teraslarda ve havuzlarda "ömürlük" sızdırmazlık sağlar.
Endüstriyel Zeminler: Fabrikalarda ağır forklift trafiğine ve kimyasal dökülmelere karşı betonu korur.
Bu iki isim çok karıştırılır ama aynı şey değildir.
Poliüretan (Polyurethane): Daha yavaş kurur, neme karşı hassastır, genellikle köpük veya yalıtım malzemesi olarak bilinir.
Poliüre (Polyurea): Çok daha sağlamdır, neme duyarlı değildir, çok daha hızlı kurur ve fiziksel dayanımı (yırtılma direnci) çok daha yüksektir. "Zırh" olarak kullanılan Poliüre'dir.
Herkes nalburdan alıp evine Polyurea yapamaz.
Özel Ekipman: Yüksek basınçlı (2000-3000 psi) ve ısıtmalı (70-80 derece) özel reaktör makineleri gerektirir.
Yüzey Hazırlığı: Uygulanacak yüzeyin (beton veya metal) çok iyi temizlenmesi ve pürüzlendirilmesi (kumlama) gerekir, aksi takdirde malzeme "kabuk" gibi soyulabilir.
Patlamaya dayanıklı polimer kaplamalar, malzeme biliminin "güçlü olmak için sert olmana gerek yok" dediği noktadır. Bir binayı veya aracı, üzerine sadece birkaç milimetre kalınlığında bir kimyasal püskürterek şarapnel ve yıkıma karşı dirençli hale getirmek, hem savunma hem de afet yönetimi açısından devrim niteliğinde bir çözümdür.
