Sanal Gerçeklik (VR) ve Artırılmış Gerçeklik (AR) gözlükleri, bizi görsel ve işitsel olarak başka bir dünyaya taşıma konusunda oldukça başarılı. Ancak "gerçekçilik" algımızın en temel parçası olan "dokunma duyusu" hala eksik. Metaverse'in sadece bir video oyunu olmaktan çıkıp, gerçek bir deneyim alanına dönüşmesi için dijital nesnelere dokunabilmemiz, yağmurun ıslaklığını veya bir taşın sertliğini hissedebilmemiz gerekiyor.
Bu bilim kurgu hayali, Haptik Geri Bildirim (Haptic Feedback) teknolojileri ve nano-mühendislik ürünü yeni nesil malzemelerle gerçeğe dönüşüyor.
Haptik, kullanıcıya dokunma hissi vermek için kuvvet, titreşim veya hareket uygulayan teknolojilerin genel adıdır. Telefonunuzun titreşimi en basit haptik örneğidir. Ancak Metaverse için bundan çok daha fazlasına; yani "deri benzeri" hassasiyete sahip malzemelere ihtiyacımız var.
Geleneksel oyun kollarında kullanılan titreşim motorları (ERM), kaba ve tek düze bir sallantı yaratır. Oysa bir ipeğin yumuşaklığını hissetmek için mikroskobik düzeyde titreşimlere ihtiyaç vardır. İşte bu noktada malzeme bilimi devreye giriyor:
Haptik teknolojisinin kalbi olarak kabul edilirler.
Nasıl Çalışır?: Bu malzemelere elektrik akımı verildiğinde fiziksel olarak şekil değiştirirler (genleşir veya bükülürler). Bu değişim o kadar hızlı ve hassastır ki, parmak ucunda farklı dokuları (kumlu, kaygan, pürüzlü) taklit edebilirler.
Kullanımı: VR eldivenlerinin parmak uçlarına yerleştirilen ince piezoelektrik seramik katmanlar, sanal bir duvara dokunduğunuzda size o "çarpma" hissini verir.
Metaverse'de bir nesneyi tuttuğunuzda onun direncini hissetmeniz gerekir (örneğin sıkı bir yayı germek).
Nasıl Çalışır?: EAP'ler, elektrik uyarısı aldığında tıpkı insan kası gibi kasılıp gevşeyebilen esnek plastiklerdir.
Kullanımı: Haptik eldivenlerin veya kıyafetlerin içine örülen bu malzemeler, elinizi sanal bir nesnenin etrafında sıktığınızda "karşı direnç" göstererek nesnenin orada olduğu illüzyonunu yaratır.
Derinin üzerine baskı hissi yaratmak için kullanılan en yenilikçi yöntemdir.
Nasıl Çalışır?: Kıyafetin içine yerleştirilmiş milimetrik kanallardan hava veya sıvı pompalanarak, bölgesel şişkinlikler veya baskı noktaları oluşturulur.
Kullanımı: "Haptik Takım Elbiseler" (Haptic Suits) bu teknolojiyle çalışır. Sanal dünyada biri omzunuza dokunduğunda veya sanal bir yağmur yağdığında, vücudunuzun tam o noktasında bir basınç hissedersiniz.
Isı değişimine tepki vererek orijinal şekline dönen metallerdir (örneğin Nitinol). Haptik cihazlarda yavaş ama güçlü kuvvet geri bildirimleri (force feedback) oluşturmak için kullanılırlar.
Mükemmel bir haptik deneyim için malzemelerin şu özelliklere sahip olması gerekir:
Hafiflik ve Esneklik: Kimse 5 kiloluk metal bir eldivenle oyun oynamak istemez. Karbon nanotüp katkılı hafif kompozitler burada kilit rol oynar.
Hızlı Tepki Süresi: Görüntü ile dokunma hissi arasında milisaniyelik bir gecikme bile beyindeki gerçeklik algısını yıkar.
Enerji Verimliliği: Kablosuz ekipmanlar için düşük enerji tüketen malzemeler şarttır.
Gelecekte, parmak ucuna takılan devasa eldivenler yerine, parmak izi kadar ince "elektronik deri" (e-skin) yamaları göreceğiz. Bu yamalar, sinir uçlarımızı doğrudan uyararak bize sıcaklığı, acıyı ve dokuyu hissettirecek.
Metaverse donanımları, ekran teknolojisinden malzeme teknolojisine doğru evriliyor. Piezoelektrik tozlarından yapay kas polimerlerine kadar geliştirilen her yeni malzeme, bizi "Ready Player One" filmindeki gibi tamamen sürükleyici bir deneyime bir adım daha yaklaştırıyor. Dokunulabilir internet çağı, bu akıllı malzemelerin yükselişiyle başlıyor.
