Mühendislikte "Alüminyum Alüminyumdur" demek, "Ferrari ile traktör aynıdır" demek kadar büyük bir hatadır. Dışarıdan bakıldığında ikisi de gümüş renkli hafif metallerdir. Ancak mikroskop altına indiğimizde ve kimyasal yapılarına baktığımızda, 6061 ve 7075 serisi alüminyumlar tamamen farklı iki dünya sunar. Biri "Her işin ustası", diğeri ise "Gücün zirvesi"dir. Bu yazımızda, havacılık ve savunma sanayinde en çok karıştırılan bu iki alaşımı ringe çıkarıyoruz.
6061, dünyada en yaygın kullanılan yapısal alüminyum alaşımıdır. Eğer bir bisiklet sürüyorsanız veya arabanızın jantlarına bakıyorsanız, muhtemelen 6061 ile tanışmışsınızdır.
Kimyası: Ana alaşım elementleri Magnezyum ve Silisyumdur.
Karakteri: Çok yönlüdür. Yeterince güçlüdür, kolay şekil alır, korozyona dayanıklıdır ve en önemlisi kaynak yapılabilir.
Havacılıktaki Yeri: Uçakların çok yüksek stres altında olmayan gövde panellerinde, kanat yapılarında ve hidrolik boru sistemlerinde kullanılır.
7075, İkinci Dünya Savaşı sırasında Japon "Zero" savaş uçaklarında gizlice kullanılmış ve o dönemde Müttefiklerin kafasını karıştırmış efsanevi bir malzemedir. Çelik kadar güçlüdür ama çeliğin üçte biri ağırlığındadır.
Kimyası: Ana alaşım elementi Çinkodur (Bakır da içerir).
Karakteri: Olağanüstü serttir. Yüksek stres altında bile şeklini bozmaz. Ancak bu gücün bir bedeli vardır: Korozyona karşı daha hassastır ve kaynak yapılması çok zordur.
Havacılıktaki Yeri: Savaş uçaklarının iniş takımları, kanat kirişleri, dişliler ve füze gövdeleri gibi "kırılmanın felaket olacağı" yerlerde kullanılır.
Mühendislerin seçim yaparken baktığı 4 kritik parametre şunlardır:
A. Güç (Mukavemet) Savaşı Kazanan tartışmasız 7075'tir.
6061-T6: Akma dayanımı yaklaşık 276 MPa (Megapascal) civarındadır.
7075-T6: Akma dayanımı yaklaşık 503 MPa civarındadır.
Özet: 7075, 6061'den neredeyse iki kat daha güçlüdür. Eğer bir parçanın üzerine tonlarca yük binecekse, 7075 tek seçenektir.
B. Kaynaklanabilirlik (Weldability) Kazanan açık ara 6061'dir.
6061, TIG veya MIG kaynağı ile mükemmel şekilde birleştirilebilir.
7075 ise kaynak yapıldığında "mikro çatlaklar" oluşturur. Isı girdisi malzemenin yapısını bozar. Bu yüzden 7075 parçalar genellikle kaynakla değil, cıvata veya perçinle birleştirilir ya da "tek parça bloktan" işlenir (CNC).
C. Korozyon Direnci Kazanan 6061'dir.
6061, içerdiği silisyum sayesinde havayla temas ettiğinde koruyucu bir tabaka oluşturur. Deniz suyu ortamında bile iyidir.
7075, içindeki bakır oranı nedeniyle korozyona daha açıktır. Bu yüzden 7075 parçalar genellikle eloksal (anodizing) kaplanır veya saf alüminyum ile kaplanarak (Alclad) korunur.
D. İşlenebilirlik (CNC Performansı) Her ikisi de iyi işlenir ama 7075 makineciler tarafından daha çok sevilir.
7075 daha sert olduğu için talaş kaldırırken "kıtır kıtır" kesilir ve pürüzsüz bir yüzey bırakır.
6061 biraz daha yumuşak olduğu için bazen kesici uca sıvama yapabilir (sakızlanma), ancak yine de işlenmesi kolaydır.
Doğru malzeme, projeye göre değişir:
Şu durumlarda 6061 Seçin:
Parçaları birbirine kaynak yapacaksanız.
Bütçeniz kısıtlıysa (6061 daha ucuzdur).
Parça dış ortamda, yağmurda veya denizde duracaksa.
Genel amaçlı bir şasi veya profil yapıyorsanız.
Şu durumlarda 7075 Seçin:
"Mümkün olan en hafif ama en sağlam" parçayı istiyorsanız (Örn: Drone kolları, tırmanış karabinası).
Parçaya diş açacaksanız veya üzerine çok yük binecekse.
Maliyet ikinci plandaysa.
Kaynak yapmayacaksanız (CNC ile işleyip cıvatalayacaksanız).
Türkiye'nin savunma sanayi hamlesinde (TUSAŞ, BAYKAR, ROKETSAN), her iki malzeme de tonlarca tüketilmektedir. Eğitim uçaklarının gövde kaplamalarında 6061 levhalar kullanılırken, Milli Muharip Uçak KAAN'ın iniş takımı parçalarında veya füze motoru bileşenlerinde 7075 ve türevi (7050 vb.) alaşımlar tercih edilmektedir.
6061 "güvenilir ve ekonomik asker", 7075 ise "seçkin ve pahalı özel kuvvettir". İkisi de alüminyumdur ama ruhları farklıdır. Projenizde ağırlık tasarrufu ve aşırı güç hayati önem taşımıyorsa 6061 sizi üzmez. Ancak sınırları zorlayacaksanız, adresiniz 7075'tir.
