Bir geminin denize indiği andan itibaren, doğanın en güçlü aşındırıcı kuvvetlerinden biriyle savaşı başlar: Tuzlu su. Deniz suyu, çelik gövdeler için kaçınılmaz bir korozyon (paslanma) riski taşır. Milyonlarca dolarlık gemilerin ömrünü uzatan, bakım maliyetlerini düşüren ve güvenliği sağlayan asıl kahraman ise boyanın altındaki o gri tozda gizlidir: Çinko Tozu (Zinc Powder). Bu yazımızda, gemi inşa sanayisinin belkemiği olan çinko tozlarını ve korozyonla mücadelesini inceliyoruz.
Çinko tozları, standart bir boya pigmentinden çok daha fazlasını yapar. Çelik yüzeye uygulandığında Katodik Koruma (Cathodic Protection) sağlar. Peki, bu ne demektir?
Çinko, elektrokimyasal olarak demirden (çelikten) daha aktif bir metaldir. Çinko tozu içeren bir astar boya hasar görüp çelik açığa çıksa bile, çinko kendini feda eder. Oksijen ve tuzlu su çeliğe saldırmak yerine önce çinkoyu oksitler. Yani çinko, çeliği korumak için "kendini kurban eder". Buna Galvanik Etki denir. Bu özellik, gemi gövdeleri gibi sürekli zorlu koşullara maruz kalan yapılar için hayati önem taşır.
Gemi inşasında kullanılan iki temel çinko astar türü vardır. Her ikisi de yüksek oranda (%80-%95 arası) metalik çinko tozu içerir:
İnorganik Çinko Silikatlar (Shop Primers): Gemi sacları henüz kesilip kaynaklanmadan önce, kumlama işleminin hemen ardından uygulanan ilk katmandır.
Avantajı: Kaynak işlemine uygundur, çok yüksek ısı dayanımı vardır ve çelikle kimyasal bağ kurar.
Kullanım: Sacların stok sahasında paslanmasını önler.
Organik Çinko Epoksiler: Genellikle gemi blokları birleştirildikten sonra veya bakım-onarım sırasında kullanılır.
Avantajı: Uygulaması daha kolaydır, yüzey toleransı yüksektir ve üzerine son kat boya atılmasına (topcoat) çok uygundur.
Boya üreticileri ve tersaneler için kullanılan çinko tozunun kalitesi, kaplamanın performansını doğrudan etkiler. İşte dikkat edilmesi gereken teknik parametreler:
Sferik (Küresel) Yapı: Çinko taneciklerinin küresel olması, boyanın akışkanlığını artırır ve yüzeyde daha sıkı bir paketleme (packing) sağlar. Bu da daha az boşluk ve daha iyi koruma demektir.
Düşük Kurşun (Pb) İçeriği: Çevre standartları gereği, modern denizcilik boyalarında yüksek saflıkta (%99+) ve düşük kurşunlu çinko tozları tercih edilir.
İnce Partikül Boyutu (Mikronize): Genellikle 4-7 mikron aralığındaki tozlar (Super Fine / Standard), boya filminin kalınlığını optimize etmek için kullanılır.
Dış Gövde (Hull): Su hattının altı ve üstü.
Güverteler: Sürekli deniz suyu serpintisine maruz kalan alanlar.
Balast Tankları: Geminin dengesini sağlayan su tankları, korozyonun içeriden en çok saldırdığı yerlerdir ve çinko kaplamalar burada zorunludur.
Bir gemiyi korozyondan korumak, onu yeniden inşa etmekten çok daha ucuzdur. Kaliteli çinko tozlarıyla üretilmiş astarlar, geminin bakım (dry-dock) periyotlarını uzatır. 5 yılda bir boya yenilemek yerine 10 yıl dayanabilen bir kaplama sistemi, armatör için devasa bir tasarruf anlamına gelir.
Gemi inşa sektöründe estetikten önce fonksiyonellik gelir. Çinko tozları, o devasa gemilerin okyanuslarda güvenle yüzmesini sağlayan gri pelerinli muhafızlardır. Doğru hammadde tedariki ve doğru formülasyon, denizcilik endüstrisinin sürdürülebilirliği için kilit rol oynar.
