Pas, çeliğin en büyük düşmanıdır. Bir metal ne kadar güçlü olursa olsun, oksijen ve nem ile temas ettiğinde korozyona yenik düşer. İşte bu noktada devreye galvaniz kaplama girer. Çeliğin üzerini çinko ile kaplayarak onu doğa şartlarına karşı koruyan bu yöntem, endüstride iki ana başlık altında toplanır: Sıcak Daldırma Galvaniz ve Elektro (Soğuk) Galvaniz.
Her iki yöntem de çinko kullansa da, uygulama şekilleri, dayanıklılıkları ve kullanım alanları gece ile gündüz kadar farklıdır. Gelin bu farklara yakından bakalım.
Adından da anlaşılacağı gibi, bu yöntem "banyo yaptırma" işlemidir. Demir veya çelik malzemeler, yaklaşık 450°C sıcaklıkta eritilmiş sıvı çinko havuzuna daldırılır.
Nasıl Çalışır? Çelik, erimiş çinkonun içine girdiğinde kimyasal bir reaksiyon başlar (difüzyon). Çinko, çeliğin yüzeyiyle bütünleşerek demir-çinko alaşım tabakaları oluşturur. Bu, sadece bir yüzey kaplaması değil, metalurjik bir bağdır.
Özellikleri ve Avantajları:
Maksimum Dayanıklılık: Çok kalın bir kaplama tabakası (50-100 mikron arası) oluşturur. Açık havada, nemli ortamlarda 50 yıla kadar paslanmadan dayanabilir.
Katodik Koruma: Kaplama çizilse bile, çinko kendini feda ederek (kurban koruma) alttaki çeliğin paslanmasını önler.
Her Yere Ulaşır: Daldırma işlemi olduğu için boruların içi, profillerin köşeleri gibi ulaşılması zor yerler de kaplanır.
Kullanım Alanları: Elektrik direkleri, otoyol bariyerleri, inşaat iskeleleri, çelik konstrüksiyon binalar, gemi parçaları. Yani, "görünüşten çok dayanıklılığın" önemli olduğu her yer.
Sektörde bazen "Soğuk Galvaniz" olarak da bilinen bu yöntem, kimyasal ve elektriksel bir süreçtir. Çelik malzeme, çinko iyonları içeren bir elektrolit çözeltisine batırılır ve sisteme elektrik akımı verilir.
Nasıl Çalışır? Elektroliz prensibiyle, çözeltideki çinko parçacıkları elektrik akımı sayesinde çeliğin yüzeyine yapışır. Isı kullanılmaz, tamamen elektriksel bir biriktirme işlemidir.
Özellikleri ve Avantajları:
Pürüzsüz Yüzey: Sıcak daldırmanın aksine, elektro galvaniz yüzeyi ayna gibi pürüzsüz, parlak ve homojendir.
Hassas Kalınlık: Kaplama kalınlığı mikron seviyesinde (genellikle 5-15 mikron) çok hassas ayarlanabilir. Ölçü hassasiyeti gerektiren (vida dişi gibi) parçalarda idealdir.
Boyaya Uygunluk: Pürüzsüz yapısı sayesinde üzerine boya veya toz boya uygulaması çok daha kolay ve kalitelidir.
Kullanım Alanları: Otomotiv kaporta parçaları, beyaz eşya sacları, vidalar, cıvatalar, mobilya aksesuarları ve iç mekanda kullanılacak metal eşyalar.
Doğru seçimi yapmak için şu basit kuralı uygulayabilirsiniz:
Ortam Neresi? Malzeme yağmur, kar, toprak veya deniz suyu ile temas edecekse, tartışmasız Sıcak Daldırma seçilmelidir. Elektro galvaniz dış ortamda kısa sürede paslanabilir.
Görünüş Önemli mi? Eğer malzeme vitrinde duracaksa, üzerine hassas bir boya atılacaksa veya parlak görünmesi isteniyorsa Elektro Galvaniz tercih edilmelidir.
Maliyet: Genellikle ince kaplama gerektiren seri üretim küçük parçalarda elektro galvaniz, büyük ve ağır tonajlı çeliklerde sıcak daldırma daha ekonomiktir.
Galvaniz kaplama, çeliğin ömrünü uzatan en ekonomik sigortadır. İster sıcak daldırma ile kaba ve güçlü bir zırh oluşturun, ister elektro yöntemle zarif ve parlak bir yüzey elde edin; kazanan her zaman projenizin ömrü olacaktır.
