Paslanma ve korozyon, metal endüstrisinin en büyük kabusudur. Yıllarca geleneksel çinko kaplamalarla (elektro-galvaniz veya sıcak daldırma) çözüm arandı. Ancak endüstri geliştikçe, daha ince, daha dayanıklı ve en önemlisi "hidrojen kırılganlığı" riski taşımayan bir çözüme ihtiyaç duyuldu. İşte bu noktada sahneye Çinko Pul (Zinc Flake) Kaplamalar çıkıyor.
Bu yazımızda, Geomet ve Dacromet gibi ticari isimlerle de bilinen bu yüksek performanslı kaplama teknolojisinin ne olduğunu, nasıl çalıştığını ve neden geleceğin kaplama standardı olarak görüldüğünü inceliyoruz.
Çinko Pul kaplama, elektrolitik olmayan (elektrik akımı kullanılmayan) bir yüzey işlem teknolojisidir. Mikroskobik boyuttaki çinko ve alüminyum pullarının (lamellerin), özel bir bağlayıcı (binder) matris içerisinde bir araya getirilmesiyle oluşur.
Geleneksel kaplamaların aksine, bu yöntem metal yüzeyine bir boya gibi uygulanır ve fırınlanarak (kürlenerek) sertleştirilir. Oluşan katman, metali zorlu çevre koşullarına karşı koruyan zırh benzeri bir yapıya sahiptir.
Çinko pul kaplamalar, metali iki temel mekanizma ile korur:
Kaplamanın içindeki yassı çinko ve alüminyum pulları, balık pulları veya kiremitler gibi üst üste biner. Bu yapı, oksijenin ve nemin ana metale ulaşmasını engelleyen fiziksel bir duvar örer.
Tıpkı galvaniz kaplamalarda olduğu gibi, çinko kendini feda eder. Kaplama hasar görüp çizilse bile, çinko, alttaki çelikten daha aktif olduğu için önce kendisi oksitlenir ve çeliğin paslanmasını engeller.
[Görsel: Çinko ve alüminyum pullarının mikroskobik dizilimini gösteren diyagram]
Endüstrinin bu teknolojiye hızla geçiş yapmasının haklı sebepleri var:
Elektrolitik çinko kaplamalarda (asitli banyolar), işlem sırasında metalin yapısına hidrojen atomları girebilir. Bu durum, özellikle 10.9 ve 12.9 kalite gibi yüksek mukavemetli cıvatalarda ani kırılmalara yol açar. Çinko pul kaplama işleminde asit temizliği ve elektroliz olmadığı için bu risk sıfırdır.
Sadece 8-10 mikronluk bir kalınlıkla, 50 mikronluk sıcak daldırma galvanizin sağladığı korumayı sağlayabilir. Bu, dişli parçaların (cıvata, somun) montaj toleranslarının bozulmamasını sağlar.
Eski tip kaplamalarda kanserojen olan Altı Değerlikli Krom (Cr+6) kullanılırken, modern çinko pul kaplamalar genellikle su bazlıdır ve çevre standartlarına (REACH, RoHS) tam uyumludur.
Standart bir çinko kaplama tuz testi kabininde 96-150 saat dayanırken, çinko pul kaplamalar 600, 1000 hatta 1500 saate kadar kırmızı pas direnci gösterebilir.
Üzerine son kat boya (top coat) uygulanarak istenilen renk elde edilebilir veya sürtünme katsayısı ayarlanabilir.
Otomotiv Endüstrisi: Şasi parçaları, fren diskleri, emniyet kemeri bağlantıları ve motor cıvataları.
Rüzgar Enerjisi: Türbinlerde kullanılan devasa bağlantı elemanları.
İnşaat ve Yapı: Çelik konstrüksiyon bağlantıları.
Tarım Makineleri: Zorlu dış ortam şartlarında çalışan ekipmanlar.
Çinko Pul Kaplamalar, metal koruma teknolojisinde bir devrimdir. Özellikle yüksek güvenlik gerektiren, kırılma riskine tahammülü olmayan ve uzun ömür beklenen parçalar için en güvenilir çözümdür. Eğer projenizde "ince ama güçlü" bir koruma arıyorsanız, tercihiniz kesinlikle Zinc Flake olmalıdır.
