Aktif karbonun kimyası (Hindistan cevizi kabuğu, kömür veya odun bazlı olması) kadar, fiziksel formu da performansı belirler. Karar verirken temel kural şudur: Toz "hız" içindir, Granül "süreklilik" içindir.
Gelin, bu iki formu laboratuvar ve saha uygulamaları açısından kıyaslayalım.
PAC, genellikle 0.18 mm'den (80 mesh) daha küçük partiküllerden oluşur. Görünümü ve kıvamı pudra şekeri veya un gibidir.
Yüksek Hız (Kinetik): Partiküller çok küçük olduğu için kirliliklerin karbonun iç gözeneklerine ulaşması saniyeler sürer. Anlık ve şok müdahaleler için mükemmeldir.
Dozaj Esnekliği: Kirlilik oranı arttığında dozajı artırabilir, azaldığında kesebilirsiniz. Sistemi kapatmadan müdahale şansı verir.
Düşük Birim Maliyet: Genellikle granül forma göre kilogram fiyatı daha uygundur.
Geri Kazanım Yok: Kullanılan toz çamurla birlikte atılır. Rejenere edilmesi (tekrar kullanılması) ekonomik ve pratik değildir. Tek kullanımlıktır.
Filtrasyon Zorluğu: Sudan ayırmak için filtre pres veya çökeltme havuzlarına ihtiyaç duyar.
Basınç Kaybı: Bir kolonda kullanılırsa suyu/havayı tıkar, yüksek basınç düşüşüne neden olur. Bu yüzden sabit yataklı sistemlerde kullanılmaz.
En İyi Kullanım Alanları: Mevsimsel koku/tat sorunları yaşayan belediye su arıtma tesisleri, kimyasal proseslerde renk giderme (batch üretim), atık yakma tesislerinde baca gazı temizliği (cıva tutma).
GAC, düzensiz şekilli küçük taş parçacıklarına veya kahve telvesine benzer. Genellikle 0.2 mm ile 5 mm arasında değişen boyutlardadır (Örn: 8x30 Mesh veya 12x40 Mesh).
Rejenerasyon (Tekrar Kullanım): Kirlendiğinde fırınlanarak (ısıl işlemle) gözenekleri temizlenebilir ve tekrar tekrar kullanılabilir. Uzun vadede işletme maliyetini düşürür.
Sürekli Akış: Sütunların (kolonların) içine doldurulur. Su veya hava, granüllerin arasından rahatça geçer. Basınç kaybı düşüktür.
Kolay Değişim: Karbon doyduğunda (ömrü bittiğinde) tankın altından boşaltılıp yenisiyle değiştirilir.
Yavaş Adsorpsiyon: Partikül büyük olduğu için kirliliğin merkeze ulaşması zaman alır. Bu yüzden suyun/havanın filtre içinde belirli bir süre (temas süresi) kalması gerekir.
Yüksek İlk Yatırım: GAC sistemleri için büyük tanklar ve kolonlar kurmak gerekir.
En İyi Kullanım Alanları: Sürekli çalışan atık su arıtma tesisleri, ev tipi su filtreleri, hava temizleme cihazları, altın madenciliği (siyanürlü havuzdan altını tutmak için sert kabuklu GAC kullanılır).
| Özellik | Toz Aktif Karbon (PAC) | Granül Aktif Karbon (GAC) |
| Partikül Boyutu | < 0.18 mm (Toz gibi) | 0.2 - 5 mm (Kum/Taş gibi) |
| Reaksiyon Hızı | Çok Hızlı (Dakikalar) | Yavaş/Orta (Temas süresi gerekir) |
| Uygulama Yöntemi | Karıştırma tankına dozlanır | Sabit filtre kolonlarına doldurulur |
| Geri Kazanım | Yok (Tek kullanımlık) | Var (Rejenere edilebilir) |
| Ekipman Maliyeti | Düşük (Dozaj pompası yeterli) | Yüksek (Filtre tankları gerekir) |
| İşletme Maliyeti | Sürekli toz alımı gerekir | Sadece değişim zamanı maliyet oluşur |
Hangi formu seçerseniz seçin, tedarikçiden mutlaka şu değerleri içeren teknik analiz sertifikasını (CoA) isteyin:
İyot Sayısı (Iodine Number): Karbonun "mikro" gözeneklerini, yani kapasitesini gösterir. Genellikle 900 - 1100 mg/g arası kaliteli kabul edilir. Yüksek iyot sayısı, yüksek performans demektir.
Sertlik (Hardness): Özellikle Granül (GAC) için çok önemlidir. Altın madenciliğinde veya su arıtma ters yıkamalarında karbonun parçalanıp toz haline gelmemesi için sertlik %95 üzeri olmalıdır.
Kül Oranı (Ash Content): Karbonun ne kadar saf olduğunu gösterir. Düşük kül (%5 altı), daha fazla aktif karbon demektir.
Eğer kesintili (batch) üretim yapıyorsanız, tankın içine atıp karıştırıp sonra süzecekseniz veya sorununuz dönemselse (yılda sadece birkaç ay koku sorunu gibi): Toz Aktif Karbon (PAC) seçin.
Eğer 7/24 sürekli akan bir su veya hava hattınız varsa, sistemi durdurmak istemiyorsanız ve uzun vadeli bir çözüm arıyorsanız: Granül Aktif Karbon (GAC) seçin.
Doğru karbon seçimi sadece suyu berraklaştırmakla kalmaz, işletme bütçenizi de berraklaştırır.
